تبلیغات
ﻟﺒﺎﺱ شُکر - اخلاق تفکر (3)
تاریخ : یکشنبه 6 مرداد 1392 | 11:30 ق.ظ | نویسنده : محجوبه نظیفی

ممنونم از همه دوستانی قسمت های قبل بحث را خواندند ؛ پیشنهاد می کنم دوستانی که آنها را نخواندند برای هر چه بیشتر فهمیدن این قسمت ، بخوانند . کوک توجه تان پایدار !


چکیده ی بحث اخلاق تفکر و آشفتگی های جاری ؛ مصطفی ملکیان ؛ قسمت سوم


این چهار مقام را برای مواجهه با هر عقیده ای بیان کردم و توضیح دادم، می‌خواهم ادعایی هم در مورد آنها بکنم و آن اینکه این چهار مقام هیچ ربطی با هم ندارند. از هیچ کدام از این چهار مقام، نتیجه ای برای سه مقام دیگر نمی‌توان گرفت. مثلا از اینکه در مقام دوم، کسی با حسن نیت عقیده اش را اظهار کرده باشد، نمی‌توان در مقام سوم نتیجه گرفت که عقیده اش صادق است. اینکه کسی در مقام دوم با سوء نیت عقیده اش را اظهار کرده باشد، نمی‌شود در مقام سوم نتیجه گرفت که عقیده اش کاذب است.

باز به همین ترتیب نمی‌توان گفت که اگر عقیده ای در مقام سوم صادق است حتما رواج آن هم آثار مثبت دارد. یا اگر در مقام سوم کاذب است، حتما رواج آن هم آثار منفی دارد. هر کدام از این ادعا ها مقام جداگانه ای است و باید بطور مستقل مورد بحث و بررسی قرار بگیرد.

به صرف اینکه در یک مقام موضع گرفتیم ، نمی‌توانیم خود را از تعیین تکلیف در مقام های دیگر فارغ بدانیم.

حالا من می‌خواهم این را عرض کنم که عموم ما به عنوان متفکر و اندیشمند و کسانی که اهل بیان و قلم هستیم، باید به این نکته توجه بکنیم که اصل تلاش ما در مواجهه با نظرات، بیشتر باید به مقام سوم باشد. یعنی این مقام که یک عقیده به هر دلیلی که در ذهن و ضمیر یک شخص پیدا شده و به هر جهتی که آن شخص، آن را اظهار کرده و هر گونه آثار مثبت و منفی که دارد، بالاخره صادق است یا کاذب؟

اگر کسی ادعا کند - کما اینکه فراوان در مجلات و مطبوعات و مباحث سیاسی، اجتماعی و مباحث صرفا فکری دیده می‌شود - که بحث من با شما در مقام سوم است، ولی فورا به مقام دوم بلغزد - که فراوان دیده می‌شود - یا فورا به مقام چهارم بلغزد، این شخص مرتکب یک خطای اخلاقی هم شده است. بیشترین استدلالهایی که من در مطبوعات می‌بینم وقتی در آن دقت می‌کنم، می‌بینم شخص استدلال کننده آمده و در مواجهه با یک فکر، گفته من می‌خواهم صدق و کذب آن را معلوم کنم، حق و باطل آن را معلوم کنم - یعنی ادعا کرده من در مقام سومِ مواجهه با یک عقیده هستم - ولی فورا رفته به مقام دوم یا چهارم.

این یکی از بزرگترین بلاهای فکری ما است و اگر آگاهانه صورت بگیرد، ما نوعی ظلمت درونی را در خودمان حس می‌کنیم. ما باید روشن کنیم که چه می‌خواهیم بگوییم. می‌خواهیم بگوییم که مطلب حق نیست و باطل است، یعنی در مقام سوم هستیم، خوب باید در همین مقام بمانیم. دیگر نمی‌توانیم وقتی که می‌خواهیم بگوییم حق نیست و باطل است، برویم سراغ انگیزه های شخص از اظهار آن مطلب و بگوییم این شخص وابسته به فلان گروه و فلان دسته است و بنابراین سوء نیت دارد.

اگر هم سوء نیت داشته باشد ، بحث درباره آن، مربوط به مقام سوم نیست بلکه مربوط به مقام دوم است. به همین ترتیب نمی‌شود گفت که آثار اجتماعی رواج و شیوع یک فکر چه هست. نمی‌گویم که نباید به این آثار پرداخت .می‌خواهم بگویم که اگر می‌خواهید به آن بپردازید، باید بگویید که بحث من در مقام چهارم است.

عمده بحث ما در مقام سوم است و عمده خطاهای اخلاقی که ما مرتکب می‌شویم در همین مقام سوم صورت می‌گیرد. ویلیام جیمز می‌گوید : انسان به لحاظ اخلاقی وظیفه دارد که طوری مسیر فکری و عقلانی خود را پیش ببرد که اولا هیچ عقیده صادقی که با آن مواجه می شود ، از دستش نرود و به آن توجه کند  - تا آنجایی که بتواند - و ثانیا هیچ عقیده کاذبی وارد ذهن او نشود.

. حال که هر دو مسوولیت را به عهده داریم، کار ما مشکل می‌شود. چرا مشکل است؟ به دلیل اینکه قبلا خود ویلیام جیمز گفته که از میان عقاید بشری، یک دسته کمی از آنها را با دلیل می توان استدلال کرد . برای بقیه دلیلی وجود ندارد. حال وقتی که ما این مسوولیت عقلانی را داریم، آن وقت در مقابل این همه عقاید بی دلیل چه کار باید بکنیم؟ ویلیام جیمز به این نتیجه رسید که انسان در برابر عقاید بدون دلیلی که با آنها مواجه می شود ، نه باید آنها را قبول کند و نه رد کند. حالت تعلیق و توقف و تعطیل. هیچ عقیده بی دلیلی را نه باید قبول کرد و نه باید رد کرد.

یعنی نه باید چنان زندگی کنیم که گویا این عقیده بدون دلیل را قبول کرده ایم و نه باید چنان زندگی کنیم که این عقیده بدون دلیل را رد کرده ایم. ما باید به تعلیق حکم برسیم. سکوت محض، این سکوت، فقط سکوت در مقام اظهار نیست، بلکه سکوت در مقام عمل هم هست.

ادامه دارد ...


+ ایام شهادت مولای متقیان علی علیه السلام بر همگان تسلیت باد .

+ خدایا ما را پیرو و خادم امامان معصوم علیه السلام بگردان . آمین




طبقه بندی: معرفی بحث، دینی، عرفانی،

  • قالب وبلاگ | قالب وبلاگ | بلاگ اسکای